ਭਾਰਤੀ ਘਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ (LPG) ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੜੋਸੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤੀ ਹੈ।

• ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ (PMUY) ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਰੀਫ਼ਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ₹300 ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।
• ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ₹1,200 ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ।
• ਗੈਰ-PMUY ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਅਸਲ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ₹700 ਘੱਟ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਇੱਕ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਗਤ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹700 ਦੀ ਅੰਡਰ-ਰੀਕਵਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
• ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸਾਉਦੀ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ ਪ੍ਰਾਈਸ (Saudi CP) ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 46% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• ਭਾਰਤ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ।

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰ 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ₹942 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਜਵਲਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕੀਮਤ ₹642 ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸਪਲਾਈ ਲਾਗਤ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ

• ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਦਾ ਸਾਉਦੀ CP ਲਗਭਗ 543 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਸੀ।
• ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਹ 775 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ।
• ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ 790 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
• ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 46% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

ਸਰਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਬੋਝ ਝੱਲ ਰਹੀ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਲੰਡਰ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਫਿਰ ਵੀ:

• ਆਮ ਖਪਤਕਾਰ ₹942 ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਉੱਜਵਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹642 ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ਲਗਭਗ ₹700 ਦਾ ਬੋਝ ਝੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ

ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ:

• ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
• ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਰਹੀ।
• ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਈ।
• ਬੋਟਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।

ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ

• ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
• ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਈ ਗਈ।
• ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ PNG ਵਰਤਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
• ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ OTP ਆਧਾਰਿਤ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 90% ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।

ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ

ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ‘ਤੇ ਅੰਡਰ-ਰੀਕਵਰੀ:

• ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹60,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
• ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ₹41,338 ਕਰੋੜ ਸੀ।
• ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ₹30,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 10.58 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਜਵਲਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ₹300 ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 46% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।

• ਆਮ ਖਪਤਕਾਰ ₹942 ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਉੱਜਵਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹642 ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਐਲਪੀਜੀ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤੀ ਹੈ।

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣ।